top-logo

14 Ramazan 1440

Osmanlı Dönemi’nde Okula Başlama Töreni: Âmin Alayı

Osmanlı Dönemi’nde Okula Başlama Töreni: Âmin Alayı

Osmanlı Dönemi’nde okula yeni başlayan çocuklar için düzenlenen “Âmin Alayları” hem okuma ve afacanlara verilen değeri hem de çocukların okul korkusunu giderme, okuma isteğini aşılama, arkadaşlarıyla kaynaşma gibi pek çok önemli pedagojik faydaları da bulunan bir törendir.

Dinimizin okumaya verdiği hassasiyet ve ilk inen ayetin “İkra!” (oku) ilahi emrini düşündüğümüz de ilim öğrenmeye önem veren Osmanlıların çocuklarını eğitime başlatırken daha ilk aşamada yaptıkları bu tür organizasyonlar ile hafızalarında güzel, olumlu izler bırakacak biçimde bayrama, bir törene dönüştüğüne şahit oluruz.

Osmanlı döneminde zamanın ilkokulunda (Sıbyan Mektebi’nde) okuma çağına erişen çocuklar için yapılan bu törenlere havas, “Bedi Besmele Cemiyeti” avam ise, Âmin Alayı ismini verirdi. Aileler çocuklarının sünnet törenlerinde olduğu gibi bu törenlere de özel bir ehemmiyet gösterirlerdi. Okula başlayacak çocuklara günler öncesinden hazırlıklar yapılır mahallenin fakir çocuklarına da okul eşyaları alırlardı. Okula başlama zamanı yani Âmin Alaylarının yapılacağı gün geldiğinde herkes bir telaş ve neşe içinde güne başlar, güzelce giydirilip kuşandırılır hazırlıklar tamamlanınca sabah namazında sonra ailece Eyüp Sultana gidilir, dualar edilir ve Allah dostlarının türbeleri ziyaret edilirdi.

O gün sokaklar bayram havasına bürünür, büyük kalabalıklar görülürdü. Her okulun ayrı bir ilahicisi bulunur mektebe gidecek çocuklar görüldüğünde ilahiler söylenmeye başlanır ve belli yerlerde hazır bulunan Âminciler “Âmin! Âmin!” diye nakarat yaparlardı. Çocuklar faytonlara, midillilere bindirilerek okulun yolu tutulurdu. Okulun önüne geldiklerinde zamanın padişahına dua edilir ve Gülbank okunurdu. Nihayet çocuğun bir elinden okul kalfası, diğer elinden de kapıcı tutarak doğruca hocanın yanına çıkarlar ve hocanın önüne geldiğinde hocanın eli öpülür diz çökülürdü. Kalfa da Elif-Ba cüzünü rahleye açar sonrada hoca Besmele-i Şerif’i takiben Elif harfini göstererek ilk dersini verirdi.

Kısaca Osmanlı döneminde Âmin Alayları bu tip etkinliklerle yapılmaktaydı.

Ülkemizde de bu geleneği, Eyüp Belediyesi 13 Eylül’de gerçekleştirilecek bir etkinlikle yeniden canlandırılacak.

Yazar : Mahmut Oran


Etiketler : amin alayı | başyazı | bed-i besmele | eğitim | ilim | ilkokul | mektep |